ASSİT NƏDİR?

ASSİT NƏDİR?

Опубликовано в: XƏSTƏLİKLƏR | 2021-01-27
ASSİT NƏDİR?
Assit qarın boşluğunda yəni periton boşluğunda maye toplanmasına deyilir. Belə ki,
periton boşluğunda 25 ml –dan artıq maye assit olarak dəyərləndirilir.
Bu daha çok kroniki qaraciyer çatışmazlığında (siroz) görülür. Assiti olan xəstələrin
təxminən 80% - i qaraciyər sirozunun səbəbindəndir .
Assit qarın boşluğunda ekssudat və ya transsudatın yığılmasıdır ki, buda ikincili
prosesdir.
Səbəbləri:
Assitin geniş yayılmış səbəbləri əsasən:- Portal hipertenziyayla – qaraciyərin portal
sistemində təzyiqin artmasıyla keçən xəstəliklər aiddir. Portal hipertenziya və assit
qaraciyərin sirrozu, alkoqol hepatit nəticəsində; həmçinin hipernefroma və qan
xəstəlikləri nəticəsində, qaraciyər venalarının trombozu, yayılmış tromboflebitində də
müşahidə olunur.
Bundan əlavə qeyri-spesifik, vərəm, göbələk və parazit etiologiyalı diffuz peritonit;
peritonun mezotelioması, psevdomiksoması, mədə və qalın bağırsağın xərçəngi, sağ
mədəcik çatışmazlığı zamanı venoz durğunluq nəticəsində də əmələ gələ bilər.
Assit poliserozitin (eyni zamanda perikardit, plevrit) əlaməti ola bilir. Poliserozit
revmatizm, sistemli qırmızı qurd eşənəyi, revmatoid artrit, uremiya, həmçinin
(yumurtalıq fibromasını, assit və hidrotoraksı daxil edən) Meyqs sindromu zamanı da
rast gəlinir.
- İntrahepatik - qaraciyər daxili blok - məsələn, qaraciyər xərçəngi ( hepatosellular
karsinoma) , sirroz, xroniki hepatitlər və s.
- Prehepatik blok - qaraciyər önü blok - məsələn, qapı venasının trombozu, dalaq
venasının trombozu, Qapı venasının sıxılması (pankreas, mədə və ya öd kisəsi şişi
tərəfindən)
- Posthepatik blok - qaraciyər sonrası blok - məsələn, Badd-Kiari-Sindromu, aşağı boş
venanın trombozu zamanıda assit əmələ gəlməsinə səbəb ola bilər.
Assitin simptomları :
Bir çox hallarda assit qəfildən və ya tədricən əmələ gələ bilir və bir neçə ay ərzində
artmağa davam edir. Kliniki olaraq assit zamanı qarın böyüyür, qarın nahiyyədə ağırlıq
hissi, ağrılar, köp, qıcqırma, gəyirmə, ürək bulanması, və eyni zamanda təngnəfəslik də
müşahidə olunur. Mayenin miqdarı artdıqca qarın da böyüyür, göbək önə çıxır. Bununla
belə ayaq üstə qarın sallanır, uzananda isə yayılır və ətrafları qabarır (“qurbağa qarını”).
Peritoneal mayenin miqdarı çox olduqda təngnəfəslik, ayaqların ödemi, hərəkət çətinliyi,
əsasən də bədənin çevrilməsi və əyilmə hərəkətlərinin çətinləşməsi əmələ gəlir.
Qaraciyərdaxili portal hipertenziyanı müşayiət edən assit əzələ distrofiyasına s və
müəyyən qədər hepatomeqaliyayla keçir. Qarın dərisində vena şəbəkəsinin “meduza
başı” şəklində genişlənməsi . Qaraciyərdən aşağı portal hipertenziya zamanı davamlı
assit sarılıqla, güclü hepatomeqaliyayla və s. kimi əlamətlərlə müşahidə olunur.
Limfa axını pozulduqda (xilyoz assit) qarın adətən ölçüdə böyüyür. Assitik maye süd
rəngli və pasta konsistensiyalı olur; laborator müayinə zamanı mayedə yağlar və
lipoidlər aşkar olunur.

Müayinə:
Qoyulan diaqnozdan asılı olaraq, aşağıda sadalanan müayinələrin tətbiqi mütləqdir.
- Qarının ultrasəs müayinəsi
- Rentgen
- Qanın ümumi analizi
- Qanın laxtalanma qabiliyyəti
- Qanın biokimyəvi analizi
- Qanın seroloji müayinəsi (xərçəng markerləri də daxil olmaqla)
- Assitik mayenin sitoloji və hematoloji müayinəsi
Yuxarıda göstərilən müayinələr tam diaqnoz üçün yetərsiz olarsa digər müayinə
üsülların təyin oluna bilər.
- Kompüter Tomoqrafiya (KT)
- Ginekoloji müayinələr
- Endoskopiya və s.
Müalicə:
Assit müşahidə olan xəstələrin hər biri daim həkim nəzarətində olmalıdırlar!
Assit zamanı qarın boşulğundakı mayenin həcmi 5-10, bəzən isə 20 litrə qədər ola bilər.
Bu xəstələrə medikamentoz(dərman) müalicəsi ilə yanaşı,”Parasintez “ deyilən qarın
boşluğuna tətbiq edilən kiçik cərrahi müdaxilə nəticəsində mayenin miqdarının
azalması və ya tam sağalmasına nail ola bilirik. Bu kimi işləmlər yalnız xəstəxana
şəraitində tamamilə sterilliyə nezarət olunaraq icra edilməlidir.
Xəstələr xüsusi təyin olunmuş pəhrizə ən azı 2-5 ay riayət etməlidirlər.
Ağırlaşmış hallarda və ya Dekonpensə sirrozlarda çox zaman qaraciyər
transplantasiyası və ya ölümlə nəticələnmə halları müşahidə olunur.
Zamanında qoyulan doğru diaqnoz həyat qurtarır.

Müəllif: Esmira Abdullayeva Terapevt-Hepatoloq


Materiallardan istifadə edərkən Tibbiportal.az saytına aktiv link göstərilməlidir
Чем мы можем вам помочь?
Copyrights © 2021 : BSA Company, Baku, Azerbaijan Qeydiyyat